ప్రజలకు, 26 ఏప్రిల్ 2026
లడఖ్కు ప్రత్యేక రాజ్యాంగ రక్షణలు, రాజకీయ అధికారాలు కల్పించాలనే డిమాండ్లకు కేంద్ర ప్రభుత్వం కొత్త ముసాయిదా ప్రతిపాదనతో స్పందించింది. అదే సమయంలో, పరిపాలనను మెరుగుపరిచే లక్ష్యంతో కొత్త జిల్లాల ఏర్పాటు కూడా చర్చనీయాంశమైంది. ఈ రెండు పరిణామాల వెనుక ఉన్న కారణాలు, వాటి ప్రాముఖ్యతపై సమగ్ర విశ్లేషణ అందిస్తోంది.
ఈ నేపథ్యంలో, కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ లడఖ్కు ప్రత్యేక రాజ్యాంగ రక్షణలు కల్పించే ప్రత్యామ్నాయ నమూనాను ప్రతిపాదించింది. రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 371() తరహాలో కొత్త నిబంధనను చేర్చే ఆలోచన ఉంది. ఈ ప్రతిపాదన ప్రకారం, లడఖ్ కోసం ప్రత్యేకంగా ఎన్నికైన పాలనా సంస్థను ఏర్పాటు చేసి, భూమి, సంస్కృతి, భాష, అడవులు, పర్యావరణం, సహజ వనరుల వంటి అంశాల్లో అధికారాలు కల్పించే అవకాశం ఉంది. అయితే, ఇది ఇంకా చర్చల దశలోనే ఉన్న ప్రతిపాదన అని, తుది చట్టంగా అమల్లోకి రాలేదని ది హిందూ కథనం స్పష్టం చేసింది.
ఆర్టికల్ 371() ప్రతిపాదనపై స్పష్టత
కేంద్రం ప్రతిపాదించిన నమూనాలో లడఖ్కు ప్రత్యేక రాజ్యాంగ నిబంధన ద్వారా అధికారాలు కల్పించాలనే ఆలోచన ఉంది. దీనిని అర్థం చేసుకోవడానికి రాష్ట్ర హోదా, ఆరవ షెడ్యూల్, ప్రతిపాదిత ఆర్టికల్ 371() నమూనా మధ్య తేడాలను గమనించాలి. రాష్ట్ర హోదాలో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం, శాసనసభ ఉంటాయి. ఆరవ షెడ్యూల్లో స్వయంప్రతిపత్తి గల జిల్లా/ప్రాంతీయ మండళ్లు ఉంటాయి. ప్రతిపాదిత ఆర్టికల్ 371() నమూనాలో ప్రత్యేకంగా ఏర్పాటు చేసే ఎన్నికైన పాలనా సంస్థ ఉంటుంది. అధికారాల స్వరూపం, భూమి, సంస్కృతి రక్షణ వంటి అంశాలు ప్రతిపాదిత నిబంధనలో ఏమి నిర్ణయిస్తారనే దానిపై ఆధారపడి ఉంటాయి. ఆర్టికల్ 371() పేరుతో నిబంధన ప్రతిపాదించడం మాత్రమే సరిపోదని, దాని కింద ఏర్పడే సంస్థకు వాస్తవంగా ఎంత అధికారం ఉంటుందనేది కీలకం అని లడఖ్ నాయకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
లడఖ్ నాయకుల అభ్యంతరాలు
2015లో జరిగిన చర్చల్లో కేంద్రం సమర్పించిన ముసాయిదాపై స్థానిక నాయకులు అసంతృప్తి వ్యక్తం చేశారు. ప్రతిపాదిత ఎన్నికైన సంస్థకు ఎంత శాసనాధికారం ఉంటుందనే విషయంలో విభేదాలున్నాయని, గత హామీలు తాజా ముసాయిదాలో పూర్తిగా ప్రతిబింబించలేదని వారు ఆరోపించారు. ప్రత్యేక పాలనా సంస్థ ఏర్పాటు చేయడం రాష్ట్ర హోదాకు సమానం కాదని, భూమి, ఉద్యోగాలు, స్థానిక సంస్కృతికి సంబంధించిన హామీలు ఎంత బలంగా ఉంటాయనే దానిపై ప్రశ్నలున్నాయని నాయకులు తెలిపారు. ఈ అభ్యంతరాలపై కేంద్రం ఎలా స్పందిస్తుందో, తదుపరి ముసాయిదాలో ఎలాంటి మార్పులు చేస్తుందో చూడాలి.
కొత్త జిల్లాల ఏర్పాటు: పరిపాలనా సౌలభ్యం
లడఖ్ విస్తీర్ణం పెద్దది కావడంతో, ప్రభుత్వ సేవలు అందించడంలో ఎదురయ్యే ఇబ్బందులను అధిగమించడానికి పరిపాలనా సౌలభ్యం కోసం కొత్త జిల్లాల ఏర్పాటును ప్రతిపాదించారు. 2027లో ఐదు కొత్త జిల్లాల ఏర్పాటుకు ఆమోదం లభించింది. నుబ్రా, షామ్, చాంగ్థాంగ్, జంస్కార్, ద్రాస్ అనేవి కొత్తగా ఏర్పడిన జిల్లాలు. తరువాత, 2016లో సంకూను ఎనిమిదో జిల్లాగా ప్రకటించారు. ఈ జిల్లాల ఏర్పాటు వల్ల ప్రజలకు ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు దగ్గరవుతాయి, ఆదాయ, భూ రికార్డులు, సంక్షేమ పథకాల పనులు సులభమవుతాయి. మారుమూల ప్రాంతాల సమస్యలపై స్థానికంగా స్పందించడం కూడా సులభమవుతుంది. అయితే, కార్యాలయాలు, సిబ్బంది, నిధులు, రవాణా, వైద్యం వంటి సదుపాయాలు సమకూరినప్పుడే ప్రజలకు పూర్తి ప్రయోజనం లభిస్తుంది.
